[Vorige: "Moulin Rouge"] [Volgende: "De lamabox"]

01/09/2006: "Eigenaardigheden in onze taal"

Ik wil het hier nu even niet hebben over de allernieuwste spelling. Die is zo langzamerhand, voordat hij in werking is getreden, een zachte en waarschijnlijk definitieve dood gestorven. En zo hoort het ook. De taalwetenschap hoort zich aan te passen aan de gebruikers van de taal en niet omgekeerd.

Nee, ik wil het hier (en misschien nog een paar keren) hebben over merkwaardigheden in ons taalgebruik. Deze keer is het antwoord op de vraag 'Hoe gaat het ermee?' aan de beurt.
In onze Nederlandse taal (en cultuur) is het antwoord op deze vraag steevast 'Goed'. Een van de weinige uitzonderingen doet zich voor wanneer de dokter deze vraag stelt. Dan krijgt hij – mag je hopen en verwachten – een correct antwoord. Maar onder vrijwel alle andere omstandigheden gaat het goed.

Waarom eigenlijk? Waarom zeggen we niet gewoon hoe het echt met ons gaat? Een van de redenen ligt waarschijnlijk in onze aard besloten. 'Het gaat je niets aan hoe het met mij gaat' is dan de typisch Nederlandse gedachte. En dus gaat het goed. Ook iemand die zijn ogen nauwelijks open kan houden van de griep of die vergaat van de kiespijn zal doorgaans zeggen dat het goed met hem gaat en het is al niet anders wanneer iemand een persoonlijke tegenslag achter de rug heeft. Het gaat dan toch 'goed' met hem.

Ik ben eens op bezoek geweest bij iemand die zeer ernstig ziek was, en die een week of twee na mijn bezoek overleden is, en dat kon voor niemand een verrassing zijn, gezien de aard van zijn ziekte. Maar toch, toen ik me bij hem meldde en ik vroeg hoe het met hem ging, kreeg ik het antwoord: 'Goed'.

In veel Europese landen is het niet veel anders. Toch kan het wel degelijk anders. Zoals u nu langzamerhand wel weet kom ik regelmatig in Thailand, en daar krijg je op de vraag hoe het met iemand gaat een waarheidsgetrouw antwoord. Meestal zal iemand daar antwoorden – vrij vertaald - 'niet goed en niet slecht', of misschien moet je de gebruikte term wel vertalen met 'gewoon'.

Wanneer je in Thailand dus hoort dat het goed met iemand gaat, dan gaat het ook echt hartstikke goed met hem. Hij heeft net de loterij gewonnen, gaat volgende week trouwen, heeft net een gezonde baby gekregen of vult u het zelf maar in. Anders gaat het 'gewoon' of misschien zelfs 'slecht'. Dat kun je daar gewoon zeggen, zonder dat iemand zijn wenkbrauwen fronst. Duidelijkheid voor alles.

Ik vraag me nu eigenlijk af of het probleem dat ik hier eens aan de orde heb willen stellen nu hoofdzakelijk met onze taal, of eigenlijk toch meer met onze cultuur te maken heeft. Maar ik weet wel zeker dat u vreemd zou opkijken, wanneer ik op uw vraag hoe het met mij gaat zou antwoorden 'slecht' of 'niet goed, maar ook niet slecht'!